Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

สรุปเวทีระดมความคิดของเกษตรกรในเรื่องการใช้สมุนไพรควบคุมโรคและแมลงศัตรูพืช

โดยเกษตรกรในพื้นที่บ้านหนองหวาย บ้านหนองเหียง บ้านหนองไก่ต่อ บ้านสระเตย บ้านจะร้าใหม่ อำเภอเลาขวัญ จังหวัดกาญจนบุรี        

วันที่ 10 ธันวาคม 2544

ประเด็นการระดมความคิด  ผลกระทบการใช้สารเคมีในการควบคุมโรคและแมลงศัตรูพืชในอดีต ได้ก่อให้เกิดผลกระทบต่อเกษตรกรและชุมชนหลายประการและข้อสรุปที่ได้จากการระดมครั้งนี้ คือ

• สภาพดิน น้ำ และอากาศเสื่อม เนื่องจากการใช้สารเคมีในปริมาณมากและตกค้างในดิน และถูกชะล้างลงสู่แหล่งน้ำต่าง ๆ อีกทั้งอากาศที่เลียเนื่องจากละอองสารเคมี
• สุขภาพของเกษตรกรทรุดโทรม จากการสัมผัสโดยตรงกับสารเคมีและการสูดดมอีกทั้งการบริโภคผัก ผลไม้และข้าวที่มีการปนเปื้อนของสารเคมีทางการเกษตร โดยเกษตรกรในพื้นที่ได้เสียชีวิต 2 ราย อันเกิดจากการน็อคยาและมีเกษตรกรที่ยังป่วยเป็นมะเร็งเม็ดเลือดขาวอีก 2 ราย
• ความหลากหลายของพันธุ์พืช พันธุ์สัตว์ โดยเฉพาะปลาในแม่น้ำเมื่อเกิดน้ำหลากแปลงเกษตรกรไหลลงสู่แหล่งน้ำก่อให้เกิดการทำลายพันธุ์ปลาหลายชนิด เช่น ปลาสร้อยขาว ปลาจระเข้ ฯลฯ พันธุ์พืชที่ลดลงเนื่องจากการที่มุ่งการผลิตเพื่อจำหน่าย การปลูกพืชเชิงเดี่ยวในปริมาณมากและพื้นที่กว้างได้แผ้วถางพืชพื้นบ้านจำนวนมากรวมทั้งการลดพื้นที่ป่าเพื่อปลูกพืชไร่
• ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น เนื่องจากสารเคมีที่ใช้ในการผลิตนั้นเกษตรกรไม่สามารถผลิตได้เอง จึงต้องมีการซื้อจากร้านค้าที่มีราคาแพงและใช้ในปริมาณมาก
• การระบาดที่ซ้ำซ้อน เนื่องจากเกษตรกรใช้สารเคมีเป็นเวลานานในแปลง แมลงที่เป็นประโยชน์ได้สูญหายไปจากแปลง ดังนั้นแมลงศัตรูพืชจึงขาดศัตรูตามธรรมชาติคอยควบคุม
• ระบบการตลาดที่ผูกขาด โดยเฉพาะพืชไร่และมีเกษตรกรหลายรายที่ไม่มีเงินลงทุน จำเป็นต้องกู้ยืมนายทุน(ผู้รวบรวมผลผลิต)มาลงทุนก่อนได้แก่ ปุ๋ยและยาปราบศัตรูพืชมาใช้ก่อน ดังนั้นเมื่อถึงเวลาจำหน่ายผลผลิตจำเป็นต้องจำหน่ายให้กับแหล่งเงินทุนนั้นและมีการกดราคาและหักหนี้และอัตราดอกเบี้ยก่อนจ่าย
• เกษตรกรมีหนี้สิน ซึ่งเกิดจากการขาดทุนในการทำการเกษตร อันเนื่องมาจากต้นทุนสูง ขายขาดทุน ดอกเบี้ยแพงและการปลุกพืชเชิงเดี่ยวทำให้ต้องซื้อทุกอย่างที่จำเป็นในครัวเรือน ไม่ว่าจะเป็นอาหาร เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค ฯลฯ นำไปสู่สภาพการเป็นหนี้สินติดพัน
• โรคเครียด เกษตรกรเกิดความล้มเหลวในการผลิต เข้าสู่ภาวะการเป็นหนี้ หลายครอบครัวแตกแยกและเกิดโรคเครียด อันเนื่องจากสภาพหนี้สินของครอบครัว อันนำไปสู่ปัญหาต่าง ๆ เช่น ปัญหายาเสพติด ปัญหาอาชญากรรม การฆ่าตัวตาย
• เกษตรกรขาดความมั่นคงทางอาหาร เกษตรกรบางส่วนขาดแคลนอาหารที่บริโภคในครัวเรือนอย่างเพียงพอ อันเนื่องจากการมีการปลูกพืชชนิดเดียวเพื่อจำหน่ายและนำเงินไปซื่อข้าวของเครื่องใช้เพื่ออุปโภคและบริโภค เมื่อประสบการขาดทุน จึงก่อให้เกิดการขาดแคลนปัจจัยในการหาอาหารเข้าสู่ครอบครัวของตนเอง
• ชุมชนแตกแยก เนื่องจากการดิ้นรนในอาชีพเพื่อการขาย ดังนั้นการเอื้ออาทรต่อกันจึงค่อย ๆ ลดลงและเห็นแก่ตัวมากขึ้น งานประเพณีลดลง การเอาแรงหายไป เป็นการจ้างแรงงานมากกว่าการลงแรง

ทางออกและแนวทางการแก้ไขปัญหาจากการระดมความคิด

• เลิกใช้สารเคมีและหาวิทยาการทดแทนสารเคมีทางการเกษตรเพื่อให้สอดคล้องกับระบบการผลิต
• ฟื้นฟูภูมิปัญญาและองค์ความรู้เดิมของเกษตรกร
• เปลี่ยนระบบการผลิตสู่การทำเกษตรกรรมยั่งยืนเพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารและฟื้นฟูระบบนิเวศน์ในไร่นา
• ศึกษากรณีความเป็นมาของหนี้สินเพื่อหาทาง หยุด - ลด - ปลดหนี
• พัฒนาระบบการตลาด เปลี่ยนจากตลาดเดิมที่มุ่งส่งเข้าสู่ภาคเมือง การส่งออกมาเป็นตลาดในชุมชนของตนเองก่อนแล้วค่อยส่งออกภายนอก
• ใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนให้เกิดประโยชน์สูงสุด
• ฟื้นฟูวัฒนธรรมและประเพณีที่ดีงามกลับคืนสู่ชุมชนอีกครั้ง
• ให้ความรู้และถ่ายทอดสู่ครอบครัว ลุกหลาน ญาติพี่น้องให้เข้าใจในสภาพปัญหาของครอบครัวและร่วมพัฒนาระบบเกษตรกรรมพึ่งตนเอง

ข้อมูลโดย บุญแรม  โม้เมือง   มูลนิธิข้าวขวัญ